Ο πιο πλήρης οδηγός για την Κρήτη: 221 θέσεις στο χάρτη, 23 διαδρομές και 49 άρθρα — με φωτογραφίες, βίντεο και την ιστορία πίσω από κάθε τόπο. Όλα ανοιχτά και δωρεάν: χωρίς εγγραφή, χωρίς επί πληρωμή ενότητες και χωρίς διαφήμιση, φανερή ή κρυφή. Μπορείτε να εγκαταστήσετε τον οδηγό στο κινητό σας σαν εφαρμογή.
Τα φίλτρα περιορίζουν ταυτόχρονα τον χάρτη και τη λίστα. Όταν απομακρύνετε την προβολή, τα σημεία ομαδοποιούνται.
Το χωριό το ίδρυσαν οι Ενετοί τον 13ο αιώνα, και τα κτίσματά του διατηρούν ακόμη την αρχική τους μορφή. Σαν υπαίθριο μουσείο, μεταφέρει τον επισκέπτη στις μέρες της κυριαρχίας της Γαληνοτάτης. Τα σοκάκια εδώ είναι εξαιρετικά στενά, και πάνω από τις αψιδωτές εισόδους των σπιτιών σώζονται τα οικόσημα των παλαιών ιδιοκτητών. Το Μαρουλά βρίσκεται σε φυσικά προστατευμένο ύψωμα ανάμεσα σε δύο κοίτες ρεμάτων· από εδώ η θέα ανοίγεται πάνω από τους ελαιώνες της παράκτιας πεδιάδας ως το Κρητικό πέλαγος, πιο πλατιά απ' όπου κι αλλού από την εκκλησία του Προφήτη Ηλία — κι ακριβώς αυτή η θέση έπεισε την ενετική αριστοκρατία να χτίσει εδώ τις εξοχικές της κατοικίες. Σε γραπτές πηγές το χωριό αναφέρεται από το 1577.
Σώζονται δύο σκοπευτικοί πύργοι της ενετικής εποχής, που χρησιμοποίησαν αργότερα κι οι Τούρκοι· δίπλά τους οι Ενετοί έχτισαν και άλλα κτίσματα με επάλξεις. Αυτά τα ορθογώνια κτίσματα, χτισμένα μεταξύ 14ου και 16ου αιώνα, ήταν ταυτόχρονα κατοικία και οχυρό: πλάγια βάση, πέτρινη ζώνη γύρω από τα τείχη, πολεμίστρες, υδρορροές και προβάλλουσα μαχικολή πάνω από την είσοδο. Ο μεγάλος, τριώροφος πύργος, που το ύψος του αναφέρεται στα 44 μέτρα, δέσποζε στην πεδιάδα ως τα βόρεια παράλια· μετά την οθωμανική κατάκτηση, γύρω στο 1646, εγκαταστάθηκε εκεί φρουρά. Τη δεκαετία του 1990 ο δήμος Ρεθύμνου τον αποκατέστησε. Χάρη σ' αυτά τα πυργόσπιτα το Μαρουλά έχει παραβληθεί με τα χωριά της Μάνης και με το τοσκανικό Σαν Τζιμινιάνο.
Γύρω από τους πύργους στοιβάζονται επιβλητικά αρχοντικά με δεξαμενές στις αυλές, πολεμίστρες και πλούσια διακοσμημένες πόρτες. Λένε πως κάποτε υπήρχαν δώδεκα πέτρινες πόρτες με ημικυκλικές αψίδες, τα λεγόμενα «πορτάρες» — μία για καθένα από τα δώδεκα αρχοντικά. Ανάμεσα στα ωραιότερα κτίρια ξεχωρίζει το «Δεσποτικό», η θερινή κατοικία του μητροπολίτη Τιμόθεου Βενέρη —του ίδιου ιεράρχη που τη δεκαετία του 1920 αποκατέστησε τον ναό στο Αρκάδι και το 1933 ίδρυσε το μουσείο της μονής— με την έντονα χρωματισμένη αψιδωτή είσοδό του. Υπάρχουν ακόμη παλιά ελαιοτριβεία και τουλάχιστον δεκατέσσερις εκκλησίες και εξωκλήσια, τα παλαιότερα από τα οποία, όπως λέγεται, ανάγονται και πριν τον 13ο αιώνα.
Κατά την παράδοση, το χωριό οφείλει το όνομά του σε μια βοσκοπούλα που λεγόταν Μαρούλω ή Μαρούλα, η οποία, βόσκοντας τα πρόβατά της, βρήκε εδώ μια πηγή με δροσερό νερό. Η ενετική κρήνη με το πέτρινο αψίδωμα, κάτω από έναν πανάρχαιο πλάτανο, σώζεται ως σήμερα. Κοντά στο Μαρουλά υπάρχει κι ένα άλσος με μεταλλική πηγή, το νερό της οποίας, κατά την τοπική πίστη, βοηθάει την πέψη και θεραπεύει εντερικές παθήσεις.
Μετά το 1922 στα άδεια σπίτια των μουσουλμάνων που έφυγαν εγκαταστάθηκαν πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία· μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο το χωριό σχεδόν ερήμωσε. Σήμερα τα παλιά σπίτια αναπαλαιώνονται ένα-ένα με προσοχή, άνοιξαν μερικές ταβέρνες και καφενεία, και όποιος περπατήσει στα ήσυχα σοκάκια προς το σούρουπο θα βρεθεί σχεδόν μόνος με τους πύργους, τα οικόσημα και τις αψίδες. Τα λεωφορεία από το Ρέθυμνο περνούν σπάνια, οπότε η άνοδος είναι πιο εύκολη με αυτοκίνητο. Η μικρή αυτή εκδρομή συνδυάζεται εύκολα με επίσκεψη στο διπλανό Άδελε και στη Μονή Αρκαδίου.